"Audemus iura nostra defendere"

Adwokat

Paweł Niewiadomski

Blog

Rozwodu nie będzie, bo mąż zapadł się pod ziemię? - ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu

Co raz częściej można zaobserwować przypadki rozwodów, które są skutkiem wyjazdów w poszukiwaniu pracy na ternie kraju, jak i za granicą. Kilkumiesięczna, bądź kilkuletnia rozłąka sprawia, że relacje pomiędzy małżonkami stają się "luźne", co w wielu przypadkach prowadzi do przeniesienia centrum życiowego przez jednego z małżonka do innego miejsca, a w dłuższej perspektywie do rozwodu.

W przypadku gdy zamierzamy wnieść pozew o rozwód, a druga strona wyraża na to zgodę i podaje swój krajowy /zagraniczny adres, to problem z uzyskaniem rozwodu, oczywiście po spełnieniu ustawowych przesłanek rozwodowych , nie powinien stanowić większego problemu. Jednak często w życiu bywa tak, że małżonkowie są ze sobą skonfliktowani, małżonek przebywający poza miejscem swojego dotychczasowego pobytu, zrywa wszelki kontakt, bądź też złośliwie nie chce podać swojego obecnego adresu, aby druga strona takiego rozwodu nie mogła otrzymać, bo np. związała się z innym partnerem. Pojawia się tu oczywiście problem natury prawnej, czy w takiej sytuacji w ogóle możliwy jest rozwód?

Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego składając do Sądu pozew należy wskazać adres strony przeciwnej, czyli pozwanej, pod który będzie możliwe przesłanie przez Sąd korespondencji związanej ze sprawą rozwodową. Ma to przede wszystkim na celu zapoznanie się przez drugą stronę z treścią pozwu oraz ustosunkowanie się do żądań strony powodowej. Oczywiście, jak już wspominałem sytuacja jest prosta, gdy znany jest adres zamieszkania lub miejsce pracy drugiego małżonka, przeciwko któremu chcemy wystąpić na drogę sądową. Problem pojawia się w sytuacji, gdy nie można takiego miejsca wskazać i nie możemy go również ustalić. Z pomocą przychodzą nam przepisy prawa. Ustawodawca w Kodeksie postępowania cywilnego, w ściśle oznaczonych przypadkach, dopuszcza bowiem możliwość ustanowienia dla określonej strony kuratora procesowego. Podstawę jego ustanowienia stanowi art. 144 § 1 KPC, w myśl którego przewodniczący ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu strony nie jest znane. Kluczową rolę odgrywa "uprawdopodobnienie", że miejsce pobytu strony nie jest znane. Uprawdopodobnienie polega na tym, że wszystkie możliwe działania w celu ustalenia miejsca zamieszkania osoby pozwanej zostały dokonane przez nas z należytą starannością i nie przyniosły jakiegokolwiek rezultatu. Przydatne mogą okazać się dokumenty z urzędu, instytucji oraz świadkowie.

Dlatego też zanim złożymy pozew o rozwód wraz z zawartym w nim wnioskiem o ustanowienie kuratora procesowego dla pozwanego nieznanego z miejsca pobytu, powinniśmy wszelkimi możliwym sposobami próbować ustalić adres pozwanego małżonka. Można m.in. zwrócić się z zapytaniem do Centralnego Biura Adresowego lub też Krajowego Rejestru Karnego, jeżeli przypuszczamy, że osoba przebywa w zakładzie karnym lub została tymczasowo aresztowana. Można zwrócić się również do urzędu miasta/gminy, który prowadzi ewidencję ludności, ale tutaj możemy natknąć się na trudności wynikające z ustawy o ochronie danych osobowych. Mówiąc w skrócie, urząd może nam nie udzielić takiej informacji, wskazując, że udzielenia jej może dokonać na wezwanie odpowiedniej instytucji np. Sądu. Wtedy, składając do Sądu pozew rozwodowy powinniśmy wnieść o ustanowienie kuratora jednocześnie wnosząc o zwrócenie się przez Sąd do danego urzędu o przedstawienie takiej informacji o ostatnim miejscu zameldowania/pobytu. Może się pojawić również przypadek, w którym Sąd nam prześle pismo z wezwaniem do przedłożenia takiej informacji. W tym drugim przypadku udajemy się z takim pismem z Sądu do właściwego urzędu miasta/gminy i taką informację powinniśmy otrzymać.

Na marginesie należy wskazać, że w sprawach o roszczenie alimentacyjne, jak również w sprawach o ustalenie ojcostwa i o związane z tym roszczenia, przewodniczący przed ustanowieniem kuratora sam przeprowadzi stosowne dochodzenie w celu ustalenia miejsca zamieszkania lub pobytu pozwanego. Trzeba mieć również na uwadze, że strona, która wnosi o ustanowienie kuratora procesowego zobowiązana jest pokryć koszty związane z jego udziałem, chyba że została zwolniona z kosztów sądowych lub też gdy strona przeciwna przegrała sprawę, gdyż zasadą jest, że to strona, która przegrała ponosi koszty związane z działaniem takiego kuratora.

Po wyczerpaniu przez nas, jak również w niektórych przypadkach przez Sąd, wszelkich możliwości ustalenia ostatniego miejsca pobytu drugiego małżonka, Sąd ustanowi kuratora procesowego dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego. O ustanowieniu kuratora przewodniczący ogłosi publicznie w budynku sądowym i lokalu wójta (burmistrza, prezydenta miasta). W sprawach zaś większej wagi, gdy uzna to za potrzebne, także w prasie lokalnej lub krajowej. Sąd może jednak uzależnić skuteczność doręczenia od upływu oznaczonego terminu od chwili wywieszenia obwieszczenia w budynku sądowym, zazwyczaj termin ten wynosi 30 dni. Po upływie tego okresu doręczenie pisma kuratorowi staje się skuteczne, tak jakby odbierał je nasz małżonek. W tym momencie mamy możliwość, aby sprawa rozwodowa mogła się rozpocząć, a w konsekwencji zakończyć wyrokiem rozwodowym.

Pozdrawiam
adw. Paweł Niewiadomski


« Powrót